Coffee-Talks.com

My little corner on the internet

   Feb 21

Απόκριες, μια Αρχαία Γιορτή!

Το ξέρατε πως η γιορτή των Απόκρεω είναι από τις αρχαιότερες μας? Τις μέρες αυτές γίνεται το έθιμο του γλεντιού, της ψυχαγωγίας και του «μασκαρέματος», της μεταμφίεσης, που έχει παραμείνει από παλιές “εθνικές” γιορτές της ρωμαϊκής εποχής, τις γιορτές αφιερωμένες στην έκπτωση του θεού Κρόνου-Saturn, από τον Ήλιο Δία,τα Κρόνια Λουπερκάλια και Σατουρνάλια και από τις αρχαιότερες «Διονυσιακές γιορτές» των Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι έφτανε στο κατακόρυφο προς τιμή του Διόνυσου. Ήταν ευκαιρία για ξεφάντωμα, κρασί και χίλια δυο πειράγματα.

Κάθε λαός γιορτάζει κάθε χρόνο τις δικές τους γιορτές  με αγάπη και κέφι. Έτσι και εμείς οι Έλληνες περιμένουμε τις δικές μας, με μεγάλο ζήλο και χαρά. Και να που πλησιάζει ξανά η Τσικνοπέμπτη και οι Απόκριες. Πολλοί άνθρωποι ασχέτως φυλής αγαπούν το γλέντι, το φαγοπότι, το ξεφάντωμα. Αλλά βρε παιδιά έχω την αίσθηση ότι εμείς οι Έλληνες είμαστε πολύ γλεντζέδες. Δώσμας γλέντι και Άγιος ο Θεός που λένε! Ως επί το πλείστον τουλάχιστον. Μα πως θα ισορροπούσαμε μέσα στην αυστηρή μας καθημερινότητα με τόσα καθήκοντα και ευθύνες, αν δεν ξεδίναμε που και που, μη πω κάθε Σαββατοκύριακο, με αγαπημένα πρόσωπα, απολαμβάνοντας όλοι μαζί ένα όμορφο γλέντι με καλό φαγητό, καλό κρασί, τραγούδια, γέλια και χαρές. Τι θαρρείτε θα μας μείνει στο τέλος του ‘ταξιδιού’ μας? Εγώ θαρρώ πως θα μας μείνει η Αγάπη, το γέλιο, η καλή καρδιά. Και αν μπορούμε να πάρουμε κάτι μαζί μας, αυτό οπωσδήποτε θα είναι οι αναμνήσεις μας!

Και να που πλησιάζει πάλι η Τσικνοπέμπτη. Το έψαξα και να τι βρήκα. Η Τσικνοπέμπτη είναι μια ετήσια τελετή, της οποίας η αρχή χάνεται μέσα στους αιώνες. Η ημέρα που τρώμε κρέας. Η λέξη Τσικνοπέμπτη προέρχεται από τις λέξεις “τσίκνα” (η μυρωδιά του καμένου ψημένου κρέατος) και “Πέμπτη”. Πρόκειται για τη Πέμπτη της 2ης εβδομάδας, της Κρεατινής. Γιορτάζεται την Πέμπτη που είναι 11 ημέρες πριν την Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ημέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους  Χριστιανούς, καθώς η σαρανταήμερη περίοδος της Σαρακοστής πριν το Πάσχα πλησιάζει. Την μέρα αυτή επιβάλλεται από το έθιμο το ψήσιμο κρέατος στα κάρβουνα. Αμ τι ωραία έθιμα έχουμε, ε παιδιά!

Τσικνοπέμπτη ήταν η μέρα που ετοίμαζαν το “παστό”. Έβραζαν το λίπος με λίγο νερό, ραντίζοντάς το συγχρόνως με νερό. Το σούρωναν στη συνέχεια. Αυτή ήταν η “γουρναλοιφή“. Φυλαγόταν σε δοχεία (πήλινα). Χρησιμοποιούνταν ως άρτυμα για όλη τη χρονιά. Στον πάτο του καζανιού έμεναν οι τσιγαρίδες που νοστίμιζαν τα φαγητά
(με χόρτα, αυγά, όσπρια). Σε καζάνι έβραζαν το κρέας με λίγο κρασί για να βγάλει λίπος, που με αυτό έβραζε. Έριχναν τα μπαχαρικά για νοστιμάδα κα τα λουκάνικα, αφού τα καθάριζαν από την καπνιά. Πρόσεχαν μη τσικνιστούν γιατί θα χάλαγε όλο το παστό. Μετά το βράσιμο καθάριζαν το κρέας από τα κόκαλα, έκοβαν τα λουκάνικα και τα τοποθετούσαν σε δοχεία πήλινα που τα λέγανε λαγήνες και τα περιέχεαν με λίπος για να σκεπαστούν οι μεζέδες. Ήταν το φαγητό για όλο το χρόνο. Μ αυτό φίλευαν και τους ξένους τους. Μη κοιτάτε τώρα που τρώμε κρέας κάθε βδομάδα. Τους καιρούς εκείνους κρέας τρώγανε κάθε μεγάλη γιορτή.

Απόκριες, μια διαδικασία εβδομάδας γιορταστική, με λιχουδιές λογιών – λογιών, κρασί, τραγούδι. Στη υγειά μας, με την παραδοσιακή ζιβανία, με συκώτι, με ψιλό κρεμμύδι, με τα λουκάνικα μας φυσικά, τις κρασάτες λούντζες, την ζαλατίνα, το κόκκινο χωριάτικο αυθεντικό κρασί και τα πολλά πειράγματα.

Στα παλιά τα χρονιά αλλά και μέχρι σήμερα λένε αυτή τη μέρα πολλά τσατιστά που είναι τραγούδια τα οποία έχουν μικρές ιστορίες. Πολλές φορές έστελναν ερωτικά μηνύματα με αυτό τον τραγουδιστό τρόπο.

Κόκκινη τριανταφυλλιά μου

έβκα απ’ έξω στο στενόν

να μου δώσει η μυρωδκιά σου, φως μου

να μου γιάνει τον καμόν

 

Αγάπημένη τους πολλούς, αγάπα με κι’ εμέναν

τους άλλους διάς τους δκυό φιλιά, δώσ’ μου κι’ εμέναν έναν

 

Α έλα αγάπα με κι’ εσούνι μεν με τυραννείς

Α κι’ έλα δωσ’ μου έναν φιλούιν άγια να χαρείς 

Ακούστε τι βρήκα στα Αρχαία! 

Και την Πέμπτη ημέρα της Δημιουργίας ο Σουβλακεύς απεφάσισε να αναπαυθεί, διότι ερχόταν Παρασκευοσαββατοκύριακον και επιθυμούσε σφόδρα όπως συνφάγει και συμπιεί μετά των κολλητών του. Και ανέκραξε εις τον Κόσμο – «Σήμερον εστί ημέρα Πέμπτη, ημέρα ιερά. Τουτέστιν θα συμμαζευτώμεν όλοι εντός του μεγάλου κεντρικού Σουβλατζίδικου της Σουβλαντάθ και θα ψήσωμεν μέχρι τελικής πτώσεως  πλείστα κρεατικά, μέχρις η ιερή τσίκνα να πνίξει τους ουρανούς και τους πλανήτας. Από τούδε και εφεξής η Πέμπτη θα είναι μέρα αργίας και θα ονομάζεται Τσικνοπέμπτη, καθότι κάθε Πέμπτη θα ψήνομεν τα κέρατά μας τα δίφορα». Χα χα καλά οι Αρχαίοι μας ήταν το κάτι άλλο.

Μετά την Τσικνοπέμπτη έχουμε το τρελό καρναβάλι όπου μπορούμε, για μια ακόμη φορά, να απολαύσουμε τις εορταστικές εκδηλώσεις πριν από την μεγαλύτερη περίοδο νηστείας του έτους τη Σαρακοστή. Η λέξη “καρναβάλι” προέρχεται από το λατινικό “carnem levare” ή “carnis levamen”, που σημαίνει τη “διακοπή της κρεατοφαγίας”. Η ελληνική λέξη είναι “αποκριά”. Και επομένως, η περίοδος των τριών εβδομάδων ξεφαντώματος και κατανάλωσης άφθονου κρέατος και γαλακτοκομικών ονομάζεται Απόκριες (αν και την τελευταία εβδομάδα καταναλώνονται μόνο ψάρι και γαλακτοκομικά).

Καλά να περάσετε την Τσικνοπέμπτη και προσοχή στη χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Ξεφαντώστε, γελάστε, χαρείτε τις μέρες των Αποκριών, μαζί με τους αγαπημένους σας στο τρελό της Λεμεσού μας καρναβάλι. 

Θα ήθελα να κλείσω με ένα αγαπημένο παραδοσιακό Κυπριακό τραγούδι, που οι μοναδικοί στοίχοι του θα σας ταξιδέψουν!

Domenica~ 

Τ’ Αϊ Γιωρκού

Δευτέρα ήτουν της Καθαράς που κάμνουν την νομάδαν

Μες το καράβιν έμπηκεν την πρώτην εβτομάδαν

Και τρεις ημέρες έκαμεν να ρέξει το Βερούτιν

Ψουμίν, νερόν εν εβρέθηκεν μεσά στην χώραν τούτην

Ψουμίν νερόν είχεν πολλύν κατω μακρά στο πλάτος

Κειμέσα εκατώκησεν ένας μεάλος δράκος

Και δεν τα’ αφήνει το νερόν στην χώραν τους να πάει

Ταΐνιν του εκάμνασιν ποναν παιδίν να φάει

Να ξαπολύσει το νερό, στην χώραν για να πάει

Άλλοι είχαν έξι και οκτώ κι επέμπαν του τον έναν

Κι ήρτεν γυριν τ’ αφέντη μας, τ’ αφέντη βασιλέα

Είχεν μιαν κόρην μοναχήν κι είχεν να την παντρέψει

Θέλοντας και μη θέλοντας του δράκου να την πέψει

Παντές κι η κόρη εν άγιος, Χριστός κι απάκουσεν την

Τον Άη Γιώρκην να σου τον ‘που πάνω κατεβαίνει

Και με την σέλλαν την γρουσήν και το γρουσόν αππάριν

Στέκεται συλλοΐζεται πώς να την χαιρετήσει

-Για να την πω μουσκοκαρκιάν, μουσκοκαρκιά έχει κλώνους

Για να την πω τρανταφυλλιάν, τρανταφυλλιά έχει αγκάθια

Άτε ας τη χαιρετήσουμε σαν χαιρετούμεν πάντα

-Ώρα καλή σου λυερή, ώρα καλή και γειά σου

Μουσκούς και ροδοστέμματα στα καμαρόβρυα σου

Κι είντα γυρεύκεις Λυερή στου δράκου το πηγάδιν

Του δράκοντα του πονηρού, να βκεί και να σε φάει

-Αφέντη μου τα πάθη μας να σου τα πω δεν φτάννω

Άθθρωποι που την πείναν τους τρώσιν ένας τον άλλον

Έτσι έθελεν η τύχη μου, έτσι ήτουν το γραφτό μου

Μες στην κοιλιάν του δράκοντα να κάμω το θαφκειόν μου

Να σου ποκεί τον δράκοντα που κάτω κι ανεβαίνει

Κι όταν τους είδε κι ήταν τρεις κρυφές χαρές παθαίνει

-Μπουκκωμαν τρώω τον άδρωπον, το γιώμαν την κοπέλλαν

Και ως τα λιωβουττήματα άππαρον με την σέλλαν

Μιαν χατζιαρκάν του χάρισεν κιη πόλις ούλλη εσείστην

Και το σκαμνίν του βασιλιά έππεσεν κι ετσακκίστην

Βκάλλει που το δισσάκκιν του μεάλον αλυσίδιν

Κι έπκιασεν κι εχαλίνωσεν κείτο μεάλον φίδιν

-Τράβα το κόρη λυερή στην χώραν να το πάρεις

Για να το δουν αβάφτιστοι να παν να βαφτιστούσιν

Για να το δουν απίστευτοι να παν να πιστευτούσιν

Άνταν τους βλέπει ο βασιλιάς κρυφές χαρές παθθαίνει

-Πκοιός ειν’ αυτός που μου ‘καμεν τούτην την καλοσύνην

Να δώκω το βασίλειον μου κι ούλλον τον θησαυρόν μου

Να δώκω και την κόρην μου και να γενεί γαμπρός μου

Κι επολοήθην Άγιος και λέει και λαλεί του

-Έν θέλω το βασίλειον σου μήτε τον θησαυρόν σου

Μιαν εκκλησιάν να χτίσετε, μνήμην τ’ Άη Γιωργίου

Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου

Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου

 

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.

2 Comments

  1. neyla says:

    Edw Lemesos edw Lemesos sto trello sas proskaloume karnavaliiiiii !!!
    E re ti exei na ginei kai fetooos !!! Tis mourlis ! Kai filenada mou poso ma poso poly latrevw tis erevnes sou ! Etsi na mou vazeis kai mena gyalia tis amoiris ekpaideftikoy pou merika pragmatakia ta agnow pantelws 🙂 E re glenti tin tsiknopempti me mezedouthkia kai me xalloumouthkia kai me tsikna na gemwsei ton aeran kai na ferei ta tsiknovroxia ..e re ti lew i amoiri 🙂 E ma ekourtises me twra kai ate na pokatsw! Mono pou esy milas gia glenti kai xara dwstou kai i Lenou mas vre paidia xaxaxaxa :)Kai gia poia triglykeridia kai xolisteroles milas ? Dame den ta prosexoumen tis kathimerines kai tha ta skeftoumen tin imeran pou asila prepei na reoun mes to gaiman mas touta ? xaxaxaxa 🙂 Ela na zisoun oi glentzedeeeees eviva re paidiaaaaaa 🙂
    Eviva filenada mouououou!!!

    • Domenica says:

      Eviva Neyla mou!!! Na zisoun oi glentzedes! To mystiko tis niotis einai i hara. O anthropos pou xeri na herete k na gela syhna, den gerna pote. Toulahiston stin psyhi!!!! 🙂 xxx

Leave a Reply

Your email address will not be published.